Làm sao để người lao động không bị thiệt thòi?

Với hơn nửa thế kỷ hình thành và phát triển, thương hiệu Kymdan đã vượt biên giới để trở thành niềm tự hào của người Việt Nam khi nhắc đến các sản phẩm nệm. Không chỉ chú trọng lãnh vực sản xuất mà Kymdan còn là một đơn vị đặc biệt quan tâm, chăm lo cho người lao động một cách chu đáo và thiết thực. Một trong những sự quan tâm đầy ý nghĩa đó là việc lãnh đạo Công ty Kymdan có chính sách hỗ trợ chi phí khám chữa bệnh cho bản thân người lao động và thân nhân (bao gồm cha mẹ ruột, vợ chồng, con cái...) của người lao động. Tùy theo từng trường hợp cụ thể, căn cứ vào thành tích đóng góp cho công ty và gia cảnh của người lao động mà công ty sẽ hỗ trợ toàn bộ hay một phần chi phí điều trị bệnh. Việc hỗ trợ này được công ty trích từ quỹ phúc lợi và có đầy đủ hóa đơn, chứng từ hợp lệ của cơ sở khám chữa bệnh.
 
Tuy nhiên, trong thực tế quá trình thực hiện, Công ty Kymdan đã gặp một số trở ngại do “vướng” vào một số quy định của luật thuế thu nhập cá nhân (TNCN) khiến người lao động bị thiệt thòi. Căn cứ vào Luật Thuế TNCN, chi phí khám chữa bệnh do công ty hỗ trợ được ghi nhận thành một khoản thu nhập và người lao động phải nộp thuế TNCN. Với nguyên tắc này, các trường hợp hỗ trợ chi phí điều trị các bệnh nhân hiểm nghèo như ung thư lên đến hàng trăm triệu đồng thì số thuế TNCN phát sinh quá lớn đến mức tiền lương tiền công trong tháng của người lao động hoàn toàn không đủ để nộp thuế TNCN, nói gì đến khả năng chi tiêu cho cuộc sống hằng ngày. Tương tự, các khoản hỗ trợ của công ty cho người lao động trong việc tổ chức ma chay cho người thân (như mua áo quan, tổ chức tang lễ...) cũng bị áp dụng thuế TNCN như trường hợp hỗ trợ viện phí.
 

 
Nhà máy Kymdan tại Củ Chi

Thực tế tại Công ty Kymdan, chỉ riêng năm 2009 và 6 tháng đầu năm 2010, đã có 67 trường hợp người lao động và thân nhân được hỗ trợ chi phí điều trị bệnh với tổng số tiền hỗ trợ là 388.293.261 đồng, trong đó tổng số tiền TNCN phát sinh mà người lao động phải nộp là 58.453.887 đồng.
Có thể viện dẫn một thí dụ điển hình: Trong tháng 6-2010, công nhân bốc xếp Võ Ngọc Lê được công ty hỗ trợ chi phí điều trị bệnh cho mẹ ruột là 79.550.196 đồng do mẹ ruột ông Lê bị gãy xương và nhiễm trùng máu. Theo quy định của Luật Thuế TNCN, số tiền hỗ trợ này được ghi nhận thành thu nhập để tính thuế TNCN. Số tiền lương phát sinh trong tháng 6-2010 của ông Lê là 5.240.525 đồng. Sau khi giảm trừ cho bản thân và người phụ thuộc tổng thu nhập tính thuế của ông Lê là 77.006.497 đồng và số tiền thuế TNCN tháng 6-2010 ông Lê phải nộp là 17.251.949 đồng. Như vậy, tiền lương tháng 6-2010 của ông Lê không đủ để trả thuế TNCN. Tương tự như vậy, nếu công ty hỗ trợ chi phí điều trị cho người lao động và thân nhân mắc các bệnh hiểm nghèo như ung thư thì chi phí điều trị còn cao hơn nữa và chắc chắn số thuế TNCN phát sinh trên số tiền hỗ trợ cũng sẽ rất cao.
 
Theo công ty, cách tính như thế này có khả năng xảy ra tình trạng giả định như: Ông Nguyễn Văn A có thu nhập từ tiền công, tiền lương là 5.000.000 đồng/tháng. Trong tháng 7-2010, ông A được công ty hỗ trợ chi phí khám chữa bệnh ung thư máu cho mẹ ruột là 100.000.000 đồng (chi phí hỗ trợ này được trích từ quỹ phúc lợi của công ty và có đầy đủ chứng từ hóa đơn của bệnh viện, được cán bộ y tế của công ty thanh toán thẳng cho bệnh viện). Theo nguyên tắc tính thuế TNCN thì thu nhập chịu thuế trong tháng 7-2010 của ông A là 105.000.000 đồng, số thuế TNCN phát sinh trong tháng của ông A là 25.500.000 đồng. Như vậy, đến kỳ lãnh lương toàn bộ thu nhập từ tiền lương tiền công của ông A trong tháng không đủ để nộp thuế TNCN cho tháng 7-2010. Hơn thế nữa, ông A phải làm việc liên tục 5 tháng ròng bị trừ tiền lương mới đủ để trừ thuế TNCN của tháng 7-2010, đó là chưa kể số thuế TNCN phát sinh các tháng tiếp theo từ tiền công tiền lương hằng tháng của ông A. Hơn thế nữa, nếu công ty nhận thấy ông A không đủ thu nhập để sống do bị trừ thuế TNCN, công ty lại trích từ quỹ phúc lợi một khoản tiền để hỗ trợ thêm cho ông A trong các tháng ông A bị trừ thuế TNCN để đủ sống qua ngày thì khoản hỗ trợ phát sinh này lại vẫn được ghi nhận thành thu nhập để tiếp tục chịu thuế TNCN.

Thực tế, vào năm 2003 tại Công ty Kymdan có xảy ra một trường hợp tai nạn giao thông của nhân viên Nguyễn Thị Thùy Linh. Công ty đã hỗ trợ toàn bộ chi phí điều trị của cô Linh bao gồm chi phí điều trị tại Việt Nam và chi phí điều trị, ăn ở tại Singapore với tổng số tiền là 498.151.499 đồng. Nếu trường hợp tương tự như trên xảy ra vào giai đoạn hiện nay, khi mà Luật Thuế TNCN được áp dụng thì số thuế TNCN mà cô Linh phải nộp là rất lớn, trong một thời gian dài thu nhập từ tiền công tiền lương (nếu có) không đủ để nộp thuế TNCN nói chi đến việc trang trải cho cuộc sống hằng ngày.

Liên quan đến vấn đề này, Công ty Kymdan đã có văn bản gửi Cục Thuế TPHCM và nhận được trả lời rằng “khoản chi phí khám chữa bệnh cho người lao động và thân nhân của người lao động từ nguồn quỹ phúc lợi hoặc quỹ từ thiện được trích từ lợi nhuận sau thuế của công ty không được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế TNCN”.

Với tư cách là tổ chức đại diện cho quyền lợi của người lao động, Công đoàn Công ty Kymdan nhận thấy việc tính thuế TNCN như trên gây thiệt thòi rất lớn cho người lao động. Công ty cho rằng đây là trường hợp mà các quy định của pháp luật chưa theo kịp với cuộc sống thực tế, làm cho người lao động “đã khó lại càng khó hơn”. Được biết Công đoàn Công ty Kymdan đã có công văn góp ý gửi Thủ tướng Chính phủ, Tổng LĐLĐ Việt Nam và LĐLĐ TPHCM đề nghị xem xét, nghiên cứu điều chỉnh chính sách nhằm bảo đảm quyền lợi hợp lý của người lao động.

Vấn đề đặt ra là không phải doanh nghiệp giải quyết bằng cách lách luật hay trốn thuế, mà hy vọng các cơ quan chức năng sớm nghiên cứu giải quyết hợp tình hợp lý để người lao động và các công ty có chế độ chính sách tốt như Kymdan không phải trăn trở!